Reukstoornissen door het werk
Reukverlies, anosmie genoemd (van osme, Grieks voor geur), is
een tamelijk vaak voorkomende stoornis van ons reukzintuig. In
de USA wordt het persentage mensen dat lijdt aan deze stoornis
geschat op 1 a 2%. In Nederland is het aantal niet bekend. Als
er sprake is van dezelfde prevalentie komt men op 150 tot
300.000. Naar aanleiding van een vraag die het NCvB bereikte
over de mogelijkheid van een beroepsgebonden oorzaak van het
reukverlies bij twee werknemers met een bloodstelling aan
respectievelijk mierenzuur en cyclohexanon, is een
literatuursearch gedaan in Medline met als aanvulling een
ondezoek in de overige literatuur met behulp van een algemene
zoekmachine (google). Daaruit bleek dat er een grote
verscheidenheid aan oorzaken vaarvan een flink gedeelte ook in
het werk aanwezig kan zijn. Dit artikel heeft tot doel daarop te
attenderen en dit een item te laten worden bij
bedrijfgezondheidskundige kernactiveiten als
ziekteverzuimbegleiding, PAGO en risico-inventarisatie. Hierbij
wordt tevens aandacht gevraagd voor de gevolgen van reukverlies
voor het werk.
Betekenis van de reukzin.
Reuk heeft voor de mens een waarschuwingsfunctie zoals het
opmerken van bedorven voedsel, van de aanwezigheid van
gevaarlijke stoffen of een beginnende brand. De
communicatiefunctie is vooral belangrijk tussen man en vrouw of
moeder en kind. Reuk veraangenaamd de dagelijkse voedselopname
en beinvloedt op nog onduidelijke wijze onze stemming.
Verlies aan reukvermogen maakt het werken minder veilig omdat de
waarschuwingsfunctie voor brandlucht, toxische stoffen en
bevoorbeeld bedorven voedsel verdwenen is. De verhouding
TLV/geurdrempel geeft een indicatie voor de mogelijkheid om de
neus als waarschuwingsorgaan te gebruiken. oe hoger deze waarde
boven de 1 uitkomt, hoe meer men op de geurwaarneming kan
vertrouwen. Dit belang moet niet overschat worden omdat het een
tamelijk onbetrouwbare manier is om veilig te werken, gezien de
grote variabiliteit aan drempelwaarden zowel in de literatuur
als de bij induvididuele werknemers gevonden variaties. Bij
werkneemsters is er bijvoorbeeld sprake van een cyclisch verloop
in relatie met het maandelijks menstrueel ritme en ook tijdens
de zwangerschap verandert de geurbeleving. Een tijdelijke
neuswegobstructie door bijvoorbeeld een ontsteking of een
allergie tast het reukvermogen op onvoorspelbare wijze aan.
In het Chemiekaartenboek worden reukgrenzen aangegeven die de
concentratie weergeven waarbij 50% van de tevoren gewaarschuwde
proefpersonen de geur waarneemt. In combinatie met de MAC-waarde
kan men dan de geurveiligheidsfactor (GVF) berekenen: GVF =
MAC-tgg 8 uur (ppm)/reukgrens (ppm). Niet gewaarschuwde personen
ruiken de geur veel minder snel.
H.P.J. Stinis
H.J.P. stinis is gezondheidskundig adviseur
bij de Arbeidsinspectie en specialist beroepsziekten bij het
Nederlands Centrum voor Beroeksziekten (Coronel Instituut/AMC)
Correspondentieadres : H.J.P. Stinis, bedrijfsarts NCvB, Coronel
Instituut/AMC KO 78-1, postbus 22660, 1100 DD Amsterdam. E-mail
: h.p.stinis@amc.uva.nl |
|